Góry Żytawskie – przewodnik po niezwykłych atrakcjach
Góry Żytawskie (niem. Zittauer Gebirge) to niewielkie pasmo górskie położone w południowo-wschodniej Saksonii, nieopodal trójstyku Niemiec, Polski oraz Czech. Choć są znacznie mniej znane aniżeli Karkonosze czy też Góry Izerskie, to skrywają w sobie moc atrakcji turystycznych – odnajdziemy tutaj zarówno fantazyjne formacje skalne, malownicze szlaki jak również klimatyczne miasteczka i czarującą kolej wąskotorową.
Gdzie leżą Góry Żytawskie i dlaczego warto je odwiedzić?
Spójrzmy teraz szybko na mapę – Góry Żytawskie skrywają się raptem kilka kilometrów od polskich granic, tuż za Bogatynią. Stanowią one część Gór Łużyckich. W nawigację najdogodniej wpisać Oybin, znane z ruin klasztoru i malowniczych formacji skalnych. Z Wrocławia na miejsce dotrzemy po około 2 godz. 30 min. drogi, a z Gorlitz po godzinie. Pędząc na miejsce, warto przejechać koło gigantycznej kopalni odkrywkowej Turów, gdzie dojrzeć można imponujących rozmiarów kombajny górnicze.
Dlaczego warto odwiedzić Góry Żytawskie? Przede wszystkim ze względu na spokojną, niemal sielankową atmosferę, której nie znajdziesz w bardziej popularnych pasmach górskich. Szlaki turystyczne są tu dobrze przygotowane, ale wciąż mało uczęszczane. Góry Żytawskie zachwycają unikalnymi formacjami skalnymi, panoramicznymi widokami, czystym powietrzem i różnorodnością przyrody. Dodatkowym atutem jest bliskość polskiej granicy, co czyni ten region łatwo dostępnym nawet na krótki, weekendowy wypad. Poniżej znajdziesz mapę z najważniejszymi atrakcjami Gór Żytawskich, a w dalszej części artykułu, krótkie akapity o większości z tych miejsc.
Oybin – malownicze uzdrowisko Gór Żytawskich
W sercu Gór Żytawskich, tuż przy granicy z Czechami, położona jest niewielka miejscowość uzdrowiskowa Oybin. To tutaj, na szczycie wzgórza o tej samej nazwie, powstała w drugiej połowie XIII wieku pierwsza warownia. Jej zadaniem było strzec ważnego traktu handlowego prowadzącego z Czech do Łużyc. Był to jeden z istotniejszych zamków na szlaku, a jego mury nigdy nie zostały sforsowane. Około sto lat po wzniesieniu warowni pojawił się tutaj klasztor celestynów, ufundowany przez cesarza Karola IV. Niestety kilka wieków później najpierw pożar, później obryw skalny sprawiły, że klasztor został opuszczony i zamknięty. Wkrótce podobny los spotkał zamek. Dziś oba obiekty są magnesem na turystów, którzy chętnie odwiedzają uzdrowisko.
Przyjeżdżając do Oybin ma się wrażenie, że góra wręcz przytłacza swoją posturą. Mimo to dotarcie do kas biletowych na szczycie zajmuje około 15 minut. W trakcie wędrówki warto zwrócić uwagę na urokliwe domy szachulcowe oraz odwiedzić barokowy, ewangelicki kościół. Z zewnątrz wygląda on dość niepozornie, jednak jego pięknie zdobione wnętrze wręcz onieśmiela. Co ciekawe, kształt świątyni dopasowano do sąsiedniej skały, dzięki czemu w środku siedzi się jak w kinie.
Wejście na teren ruin klasztoru i zamku jest płatne. Bilet normalny w 2025 roku kosztował 9 € i co ważne, można tutaj płacić kartą. Trzeba również przyznać, że obie budowle zostały pomysłowo osadzone wśród piaskowcowych skał, tworząc imponującą, niemal bajkową kompozycję. Na szczycie zachowały się ponadto fragmenty murów oraz malowniczy cmentarz klasztorny. Jest tutaj również niewielka gospoda oraz kilka punktów widokowych. Latem w kaplicy często odbywają się kameralne koncerty, a roznoszący się po murach śpiew potęguje wyjątkową atmosferę tego miejsca. Zwiedzanie całego kompleksu może pochłonąć nam nawet ponad 2 godziny.
Parking w centrum Oybin jest dość duży, a opłaty można uiścić jedynie w automatach – legenda niesie, że w jednym z nich można płacić kartą. Nam nie udało się go zlokalizować, dlatego warto mieć przyszykowane drobne monety (całodzienny postój kosztuje 5 € – 2025 rok)lub spróbować szczęścia 300 metrów dalej, na niewielkim, acz bezpłatnym parkingu – pomieści on około 15 samochodów.
Koordynaty GPS bezpłatnego parkingu w Oybin – 50°50’22.8″N 14°44’29.2″E
Żytawska Kolej Wąskotorowa – atrakcja turystyczna Gór Żytawskich
Drugą ikoną turystyczną Gór Żytawskich jest bez wątpienia Żytawska Kolej Wąskotorowa (Zittauer Schmalspurbahn), która od ponad stu lat łączy malownicze miejscowości regionu, w tym Oybin, z Zittau i okolicznymi wioskami. Kolejka, choć niewielka – tory mają zaledwie 750 mm rozstawu – jest niezwykle klimatyczna. Szczególną atrakcją są parowe lokomotywy, które ciągną za sobą pióropusze szarego dymu.
Przejazd oferuje niepowtarzalną okazję do podziwiania krajobrazów Gór Żytawskich, w tym formacji skalnych, lasów i urokliwych miasteczek. Bilet normalny na trasę Oybin–Zittau w 2025 roku kosztował 9 €, a w większości punktów sprzedaży można płacić kartą. Nawet jeśli nie planujemy przejazdu, warto sprawdzić rozkład jazdy, tak aby pojawić się stacji kolejowej w chwili gdy parowóz wtoczy się na peron. Naszym zdaniem jest to niemal obowiązkowy punkt każdej wizyty w Górach Żytawskich i mamy na myśli nie tylko najmłodszych.
Rozkład jazdy, również w polskiej wersji językowej, znajdziemy na stronie Żytawskiej Kolei Wąskotorowej.
Kelchsteinwächter – strażnik w Górach Żytawskich
Jedną z najbardziej charakterystycznych formacji skalnych w Górach Żytawskich jest Kelchsteinwächter, czyli „Strażnik Kielicha”, położony w pobliżu uzdrowiskowego Oybin, zaledwie 1,5 kilometra od centrum miasteczka. Jego niezwykły kształt powstał w wyniku działania sił natury – słońca, wiatru i wody, które cierpliwie rzeźbiły piaskowiec. To doskonały przykład erozji selektywnej: dolne, bardziej porowate partie skały zużyły się szybciej niż twardsze „kapelusze”, nadając formacjom charakterystyczny wygląd przypominający ogromne grzyby.
Ich barwa, od delikatnego różu po głęboki odcień czerwieni, wynika z różnego stężenia tlenku żelaza w spoiwie piaskowca. Najbardziej masywny z głazów nosi nazwę Strażnika Kielicha, a tuż obok wznosi się 17-metrowy Kamień Kielichowy, którego okrągły kształt i wystające ściany nadają mu niepowtarzalny wygląd przypominający kielich.
Mimo, że formacje znajdują się bezpośrednio przy drodze, trafiliśmy pod nie dopiero podczas naszego drugiego pobytu w Górach Żytawskich. Bezproblemowo można skorzystać z bezpłatnego parkingu oddalonego o około 200 metrów, a do samej formacji prowadzi wygodna, leśna ścieżka.
GPS koordynaty parkingu Kelchsteinwächter – 50°49’54.6″N 14°44’30.3″E
Töpfer – świetny punkt na mapie Gór Żytawskich
Świetną opcją spaceru w Górach Żytawskich jest bez wątpienia Töpfer, czyli „Garncarz”, położony pomiędzy uzdrowiskowym Oybin a miejscowością Olbersdorf. Na jego szczyt prowadzi kilka szlaków, jednak z własnego doświadczenia polecamy malowniczą, około półtoragodzinną pętlę oznaczoną kolorem żółtym. Wędrówkę można rozpocząć przy stacji Żytawskiej Kolei Wąskotorowej (Kurort Oybin Hp Teufelsmühle), gdzie znajduje się również parking – opłata wynosi kilka euro.
Szlak prowadzi przez urokliwe skalne miasto i po trzech kwadransach dociera do celu. Sam szczyt Töpfer mierzy 582 metry n.p.m. i zwieńczony jest niewielką platformą widokową, z której roztaczajaa się przyjemna panorama na okolicę. Tuż obok znajduje się klimatyczne schronisko Töpferbaude, którego budynek pochodzi z 1905 roku. W sezonie – od kwietnia do października – pod sam szczyt kursuje również turystyczny pociąg Zittauer Gebirgsexpress z centrum Oybin.
Koordynaty parkingu przy szlaku na Töpfer – 50°51’13.6″N 14°45’08.3″E
Jonsdorf – skalne ZOO i szlak kamieniołomów młyńskich
Jonsdorf to niewielka, malownicza miejscowość w Górach Żytawskich, znana z uzdrowiskowego klimatu, licznych szlaków pieszych oraz charakterystycznych formacji skalnych. Samo miasteczko jest bardzo przyjemne dla oka i kusi aby zostać w nim na dłużej. My natomiast wybraliśmy się na spacer po tutejszym Skalnym ZOO i szlaku młyńskich kamieniołomów (Mühlsteinbrüche). Ścieżka turystyczna jest prosta, relatywnie krótka, a do tego mimo weekendu spotkaliśmy na niej raptem kilka osób. Na trasie znajdziemy zespół piaskowcowych skał przypominających zwierzęta, kilka punktów widokowych oraz najprawdziwsze organy bazaltowe. Trasa Pętla zajęła nam około 1.5 godz,. a samochód zostawaliśmy na płatnym parkingu.
Koordynaty GPS parkingu – 50°51’01.0″N 14°41’29.0″E
Herrnhuter Sterne – słynne gwiazdy z Herrnhut
Jedną z ciekawostek regionu jest tradycja wytwarzania Herrnhuter Sterne, czyli charakterystycznych papierowych gwiazd pochodzących z miasta Herrnhut, położonego niedaleko Gór Żytawskich. Mają one 25 ramion (20 krótkich i 5 długich), które tworzą charakterystyczny, trójwymiarowy kształt gwiazdy, i często są podświetlane od środka. Te wyjątkowe dekoracje stały się symbolem świąt Bożego Narodzenia w Niemczech i cieszą się dużą popularnością. Podróżując po Górach Żytawskich często widzieliśmy zawieszone je na domach.
W Herrnhut działa pracownia, w której można obserwować proces ręcznego wykonania gwiazd, kupić gotową dekorację lub spróbować własnych sił, składając gwiazdkę samodzielnie. Pierwszą taką gwiazdę około 1830 roku zbudował P. H. Verbeek, nauczyciel matematyki w szkole z internatem dla chłopców. Z jednej strony gwiazdy miały pomagać uczniom w nauce wyobraźni geometrycznej, z drugiej – łagodzić tęsknotę za rodziną. Tradycyjnie wykonywano je na pierwszą niedzielę Adwentu.
Odkryj więcej w Górach Żytawskich – atrakcje poza Oybin i Töpfer
Pomimo kilku wizyt, Góry Żytawskie wciąż skrywają przed nami wiele atrakcji i z pewnością wrócimy tu już niedługo. Warto odwiedzić wieżę widokową na szczycie Hochwaldu, która mierzy ponad 25 metrów i oferuje wędrowcom wspaniałą panoramę niemieckiej i czeskiej krainy. Ciekawostką jest fakt, że bliźniacza wieża stoi na nieodległym czeskim szczycie Jedlová.
Polecany jest również spacer na najwyższe wzniesienie Gór Żytawskich, czyli Luž (niem. Lausche), mierzący 793 metry n.p.m. To popularny cel pieszych wędrówek, a dzięki wieży widokowej ze szczytu można podziwiać rozległą panoramę okolicy. Do szczytu prowadzi kilka dobrze oznakowanych szlaków, w tym wygodny, kameralny szlak z pobliskiego miasteczka Jonsdorf. Po drodze warto zatrzymać się przy jednej z ciekawszych formacji skalnych w regionie – Nonnenfelsen, czyli „Skała Zakonnic”, która zachwyca pionowym kształtem i malowniczym położeniem wśród piaskowcowych formacji.
Trixi Park – komfortowy nocleg w sercu Gór Żytawskich
Naszą bazą wypadową w Górach Żytawskich był kompleks turystyczny Trixi Park, gdzie do naszej dyspozycji udostępniono przestronny domek. Bardzo przypadło nam do gustu bardzo mocne ograniczenie ruchu samochodowego wewnątrz Parku – auta zostawialiśmy na zewnętrznym parkingu, z możliwością wjazdu tylko na czas rozpakowania bagaży. Dzięki temu panuje tu przyjemna, spokojna atmosfera, a dzieci mogą bezpiecznie biegać i bawić się na świeżym powietrzu.
Dla najmłodszych przygotowano specjalną strefę zabaw, a także ogrodzony basen jak również specjalną zjeżdżalnią pontonową. Na duży plus zasługuje również lokalizacja Trixi Parku, która sprawia, że jest on świetną bazą wypadową do zwiedzania Gór Żytawskich – od Oybin i Töpfer, po szlaki prowadzące na Luž czy Hochwald Tower.
Materiał powstał we współpracy z regionem Zittau Mountains
Obserwuj nas i bądź z nami na bieżąco!
Drogi Czytelniku,
Mamy nadzieję, że udało Ci się odnaleźć na blogu wszystkie niezbędne informacje i zaplanować swój urlop. Będziemy wdzięczni za skromny napiwek wrzucony do blogowej skarbonki lub wsparcie naszych działań poprzez zakupy w naszym małym górskim sklepie. Dziękujemy serdecznie i do zobaczenia na szlaku 🙂
Comments are closed.