Osada Widmo z wyborną panoramą
Na północnym brzegu Jeziora Czorsztyńskiego rozciąga się niezwykła i tajemnicza Osada Czorsztyn. To właśnie tutaj pod koniec zeszłego stulecia przeniesiono najpiękniejsze zabytkowe obiekty, ratując je przed zalaniem i zapomnieniem w zimnych wodach nowo powstałego jeziora. W ten sposób na malowniczym półwyspie Stylchyn powstał niepowtarzalny kompleks składający się z 31 obiektów. W skład Osady Czorsztyn wchodzi dziewięć drewnianych willi oraz pensjonatów, jedenaście wiejskich chałup i budynków gospodarskich oraz tyleż kamiennych piwniczek.
Gdzie odnajdziemy Osadę Czorsztyn
Osadę Czorsztyn odnajdziemy w Małopolsce, na malowniczym półwyspie Stylchyn, którego brzegi z łoskotem obmywają wody Jeziora Czorsztyńskiego. To zaledwie półtorej godziny jazdy samochodem z Krakowa, a blisko stąd chociażby do Nowego Targu, Zakopanego, czy też Szczawnicy – miejsc, gdzie turyści chętnie spędzają swój urlop. Na miejsce dotrzemy bez większych problemów samochodem, auto możemy zaparkować tuż przy zabytkowych willach. Dlatego też warto mieć Osadę na uwadze, tworząc wakacyjne plany.
Koordynaty GPS Osady Czorsztyn – 49°26’26.3″N 20°17’42.2″E
Osada Czorsztyn
Dzięki wyjątkowemu położeniu Osada szybko zyskała miano jednego z bardziej czarujących zakątków w regionie. Rozległy widok na Jezioro Czorsztyńskie i otaczające je wzgórza tworzy tu atmosferę, której trudno się oprzeć – spokojną, niemal baśniową. Dojrzeć tutaj możemy oprócz jeziora, chociażby Tatry, Gorce, Pieniny, jak również dwa średniowieczne zamki – w Niedzicy oraz ten w Czorsztynie.
Przeniesiona na wzgórze Stylchyn osada miała stać się czymś więcej niż tylko zbiorem starych budynków – planowano stworzyć tu żywy skansen, który opowiadałby historię regionu i prezentował jego tradycyjną architekturę. Z terenów, które miało pochłonąć jezioro, przetransportowano zabytkowe drewniane wille, wiejskie chałupy, pensjonaty i kamienne piwnice – wszystkie pochodziły z XIX oraz z początku XX wieku. Dzięki temu zachowano bezcenne dziedzictwo lokalnej społeczności. Drewniana zabudowa znajdowała się w starych Maniowach, Kluszkowcach oraz Czorsztynie.
Miejsce początkowo było chętnie odwiedzane przez turystów, jednak z biegiem lat dawna koncepcja skansenu odeszła w zapomnienie, a osada – zamiast tętnić życiem – zaczęła coraz bardziej osuwać się w niepamięć i przypominać opustoszałe miasteczko widmo. Początkowo Osada Czorsztyn była własnością gminy oraz należącego do Skarbu Państwa Zespołu Elektrowni Wodnych Niedzica S.A. Z czasem zaczęła wędrować z rąk do rąk, aż finalnie jej losy skrzyżowały się z firmą IMS Budownictwo w 2019 roku. Niestety, plany nowego właściciela dotyczące renowacji budynków zderzyły się z ograniczeniami narzuconymi przez konserwatora zabytków. W wyniku konfliktu Osada, mimo swojego ogromnego potencjału, niszczeje.
Spacer przez Osadę Turystyczną Czorsztyn
Naszą czorsztyńską Osadę przeszywa wąska, długa asfaltowa alejka. Dzięki czemu spacerując możemy śmiało zerkać na architektoniczne perełki, a to z lewej, a to z prawej strony. Do zabytkowych domów niestety nie możemy wejść, ale to nie przeszkadza, aby cieszyć się chwilą i urokiem miejsca.
Bardzo szybko naszą uwagę skrada piękna oraz sporych rozmiarów willa Leopolda Szperlinga. To dawna „Restauracja Pieniny”, która przed „potopem” znajdowała się w centrum Czorsztyna. Została zbudowana przez Drohojowskich w 1847 roku jako zajazd oraz karczma. To najstarszy obiekt jaki znajdziemy w Osadzie Czorsztyn. Budynek swoją architekturą nawiązuje do harmonijnego stylu zakopiańskiego – został wyciosany ze świerkowego drewna, w tradycyjnej konstrukcji zrębowej i z podpiwniczeniem.
Budynek ogrzewany był za pomocą pieców kaflowych. Na początku zeszłego stulecia nabył ją Leopold Szperling, Żyd, który osiedlił się w tej okolicy. Niestety historia tego domu ma również swoją mroczną kartę, ponieważ podczas wojny, w 1942 roku Leopold Szperling wraz z rodziną został zamordowany przez Niemców, a obiekt został przejęty przez władze niemieckie na siedzibę miejscowego przymusowego zarządu przedsiębiorstw.
Natomiast Willa „Bank” to budynek dawnego dworskiego zajazdu Marcela Drohojowskiego, właściciela dóbr czorsztyńskich. Zwana również była „Dwórem Drohojowskich” i została wybudowana w 1880 roku jako willa letniskowa.
Po drugiej stronie alejki nasze serducha skradły głównie dwie wille – Basia II oraz Basia III. Pierwsza z nich to dawny pensjonat dr. Kulczyckiego, który został wybudowany w latach 30. XX wieku w centrum dawnego Czorsztyna. Druga, to dawna willa „Pieniny” z obszerną szklaną werandą, którą odnajdziemy od strony jeziora. Została wybudowana przez lekarza Bolesława Okuljara.
Wśród budynków Osady Czorsztyn znalazły się także kamienne piwniczki, uratowane spośród 37 podobnych obiektów, które niegdyś istniały w Maniowach. Powstały z łamanego kamienia, a na każdej z nich wzniesiono drewniane pięterko w formie szopy na siano. Budynki wykonano w tradycyjnej technice zrębowej. To małe, ale niezwykle urokliwe budowle, które dziś stanowią ciekawy i oryginalny element osady.
Co ponadto warto zrobić w okolicy
- Odwiedź ruiny Zamku w Czorsztynie. Warto pamiętać, że nad Jeziorem Czorsztyńskim wznosi się nie tylko szlachetna warownia w Niedzicy, ale również wyborny Zamek w Czorsztynie.
- Jadąc do zamku warto wybrać drogę, która przemyka przez Wielkie Pole z bajecznymi widokami na Jezioro Czorsztyńskie oraz piętrzącymi się dumnie Tatrami.
- Warto również pamiętać, że na przełęczy Snozka znajdują się Organy Władysława Hasiora, czyli pomnik autorstwa kontrowersyjnego artysty.
- Wybierz się na rower korzystając z jednej z najsłynniejszej trasy w okolicy, czyli Velo Czorsztyn (przemyka ona tuż obok Osady).
- Spisz jest cudowny! Pojedź do Kacwina oraz na Łapszankę.
- Odwiedź wpisany na listę UNESCO Kościół w Dębnie.
Materiał powstał dla Województwa Małopolskiego we współpracy z Małopolską Organizacją Turystyczną
Obserwuj nas i bądź z nami na bieżąco!
Drogi Czytelniku,
Mamy nadzieję, że udało Ci się odnaleźć na blogu wszystkie niezbędne informacje i zaplanować swój urlop. Będziemy wdzięczni za skromny napiwek wrzucony do blogowej skarbonki lub wsparcie naszych działań poprzez zakupy w naszym małym górskim sklepie. Dziękujemy serdecznie i do zobaczenia na szlaku 🙂
Comments are closed.