Szlak Tatarski na Podlasiu

Sokółka – Bohoniki – Kruszyniany (+ Supraśl)

Szlak Tatarski na Podlasiu, wycieczka całodniowa. Gdy w połowie XV wieku rozpadła się sławna Złota Orda, część Tatarów osiedliła się na terenach Wielkiego Księstwa Litewskiego. Potocznie nazywano ich w ten czas Lipkami, ponieważ tak też w języku tureckim zwana była Litwa. Obywatelami polskimi, zostali dopiero po Unii Lubelskiej, a w roku 1679 w zamian za niewypłacany żołd, sejm w Barze nadzielił Tatarów ziemią. Były to miedzy innymi wsie Kruszyniany, Bohoniki i Drahne. Liczne przywileje, którymi cieszyli się Tatarzy pozwalały im zachować swoją wiarę, kulturę oraz budować meczety. Ale żeniąc się, musieli już przyjąć polskie nazwiska. Wycieczkę śladami polskich Tatarów najlepiej rozpocząć w Sokółce, gdzie znajduje się Muzeum Ziemi Sokólskiej wraz ze stałą wystawą poświęconą osadnictwu tatarskiemu. Oczywiście warto wcześniej sprawdzić godziny otwarcia, choćby dlatego że sami już dwa razy trafiliśmy na zamknięte drzwi i do tej pory nie byliśmy w środku.

Szlak tatarski – Bohoniki

Drugim przystankiem na szlaku jest wioska Bohoniki. Znajduje się ona niespełna 8 km od Sokółki a w niej znajduje się jeden z dwóch zabytkowych meczetów na terenie Polski, oraz wciąż funkcjonujący cmentarz – mizarem. Najpierw najwygodniej podróżować drogą nr 674 w kierunku miejscowości Krynki, a po przejechaniu połowy dystansu skręcić w lewo w kierunku miejscowości Drahle. Dojazd jest dobrze oznaczony, więc nikt nie powinien się zgubić.

Meczet, który odnajdziecie w centrum wsi, pochodzi z drugiej połowy XIX wieku. Powstał niemalże na planie kwadratu i jest przykryty kopertowym dachem, a jego szczyt wieńczy mała sześciokątna wieżyczka zakończona półksiężycem. Wnętrze świątyni, zwyczajowo zostało podzielone na dwie części – większa sala przeznaczona jest dla mężczyzn, a mniejsza, oddzielona drewnianym przepierzeniem wraz z firanką jest dedykowana dla kobiet. W głównej sali odnajdziecie mihrab czyli niszę w ścianie meczetu, wskazująca Mekkę oraz mimbar, pełniącą rolę ambony z której duchowny wygłasza kazanie – hutba. Na ścianach wiszą liczne zdobione fragmenty wersetów Koranu. Świątynią opiekuje się Pani Eugenia Radkiewicz i jeśli akurat nie będzie jej w środku, a świątynia będzie zamknięta, to na drzwiach odnajdziemy numer telefonu. Bilet wstępu kosztuje 5 zł Opowieści Pani Eugenii trwają około 10-15 minut.

szlak tatarski
Szlak Tatarski, Bohoniki
szlak tatarski
szlak tatarski

Bohoniki cmentarz

Tuż za wsią, po lewej stronie w leśnym zagajniku znajduje się muzułmański cmentarz, czyli mizar. Najstarsza mogiła wraz z inskrypcją pochodzi z 1796 roku. Tradycyjne tatarskie nagrobki charakteryzują się dwoma kamieniami nagrobnymi. Większy z nich jest zlokalizowany u szczytu głowy. Co może nas zaskoczyć to to, że inskrypcja zmarłego nie znajduje się na froncie, a na jego plecach. Tak, by anioły lepiej ją widziały. Mniejszy kamień nagrobny umieszcza się natomiast u stóp zmarłego. Grób jest otoczony trzema rzędami drobniejszych kamyków, a ich ilość w każdym rzędzie bezwzględnie musi być nieparzysta. Ponadto ciało układa się tak by głowa nieboszczyka była zwrócona do Mekki. Obecnie niestety, mogiły swoim wyglądem co raz bardziej przypominają chrześcijańskie. I co ciekawe, na niektórych odnajdziemy fotografie zmarłych, co nie jest praktykowane w Islamie.

szlak tatarski na podlasiu
szlak tatarski na podlasiu
szlak tatarski na podlasiu
Szlak Tatarski, Bohoniki

Szlak tatarski – Kruszyniany

Kruszyniany są drugim obowiązkowym punktem na liście. Aby dotrzeć tutaj z Bohonik, możemy zasugerować aby wybrać drogę przez Malawicze Górne i z bliska zobaczyć podlaską prowincję. Barwne przysiółki i zagajniki robią spore wrażenie. Będziecie podróżować w bezpośrednim sąsiedztwie granicy, pustymi drogami, jednak na asfalt nie można narzekać, a do głównej drogi dotrzecie w Krynkach, na sławnym rondzie z 11 zjazdami.

O ile kształt meczetu w Bohonikach ma wyraźne wpływy prawosławia, to meczet w Kruszynianach już bardziej przypomina katolicką świątynie. Jest też starszy, większy i zbudowano go nie na kwadracie a na planie prostokąta. Posiada dwie wierze i mały minaret. Natomiast wnętrze jest prawie takie samo jak w Bohonikach. Przewodnikiem i opiekunem świątyni jest charyzmatyczny Dżemil Gembicki, a jego opowieści są długie i niezmiernie ciekawe. Podczas drugiej wojny światowej mieścił się tutaj niemiecki szpital polowy. W budynek trafiła bomba, która szczęśliwie nie wybuchła. Jeśli z meczetu wybierzecie się dalej za szutrową ścieżką to dotrzecie na kolejny mizar. Najstarszy kamień nagrobny pochodzi tutaj z roku 1699. Co ciekawe, w roku 2010 meczet w Kruszynianach odwiedził Książe Karol, który wysłuchał historii Tatarów w Polsce a następnie w nieodległej Tatarskiej Jurcie skosztował tatarskich potraw i obejrzał występ tatarskiego zespołu „Buńczuk”.

szlak tatarski na podlasiu
szlak tatarski na podlasiu
szlak tatarski na podlasiu
szlak tatarski na podlasiu

Na koniec, spróbujcie oryginalnego tatarskiego jadła w Tatarskiej Jurcie prowadzonej przez Dżennetę Bogdanowicz. Byliśmy i jedliśmy tutaj kilkukrotnie, szczególnie zachwycając się babką ziemniaczaną oraz pierekaczewnikiem. Pamiętajcie że płatność jest możliwa tylko gotówką. Jeśli macie zbyt mało czasu na obie Bohoniki i Kryszyniany, wówczas zapewne wybraliśmy drugą miejscowość. Głównie za sprawą przewodnika 🙂 Jednak, jakiej wersji nie wybierzecie to jeszcze w domu pamiętajcie o grubych, ciepłych skarpetach. Ponieważ przed wejściem do każdej świątyni należy ściągnąć buty. I mimo, że w środku odnajdziecie dywany, to w stopy okrutnie „ciągnie” i jest zimno. Ps jeśli będziecie już w Białymstoku to z całego serca polecamy tournee po tutejszych muralach!

szlak tatarski na podlasiu
szlak tatarski na podlasiu

Supraśl

Gdy będziecie wracać, zapewne nawigacja poprowadzi Was przez magiczny Supraśl. Warto się tutaj zatrzymać, choćby z uwagi na piękny monastyr. Jednak na nas znacznie większe wrażenie sprawiło Muzeum Ikon. Jest to pierwsze w Polsce interaktywne muzeum ukazujące prawosławną sztukę sakralną. Zlokalizowane jest w budynku dawnego Pałacu Archimandrytów. W swoich zbiorach posiada około 1200 ikon, przedmiotów sakralnych oraz fresków pochodzących z okresu XVIII oraz XIX wieku. Część zbiorów została zarekwirowana przemytnikom na granicy, a obecnie zbiory powiększają się głównie dzięki darowiznom. Nawet jeśli nie pasjonuje Was sztuka sakralna, to wierzymy że muzeum  zrobi na Was spore wrażenie i  po tysiąckroć polecamy! Ceny biletów wynoszą normalny 12 pln, natomiast ulgowy już połowę tej sumy.

Mały Szlak Tatarski ma 19 km, oznakowany jest kolorem niebieskim. Jego trasa biegnie od Kruszynian przez Józefowo, Królowe Stojło i Waliły-Stacja. Natomiast Duży Szlak Tatarski to trasa licząca już 57 km, jest oznaczona kolorem zielonym. Obejmuje następujące miejscowości: Kruszyniany – Szaciły – Nietupa – Górany – Nowa Świdziałówka – Talkowszczyzna – Wierzchlesie – Kamionka Stara – Bohoniki – Szyszki – Sokółka.

z pozdrowieniami Justii i Krystek 🙂

Czy wpis był dla Ciebie pomocny?
[Głosów:2    Średnia:5/5]

2 komentarze

  1. Czytam, czytam i chce tam!! Podlasie już od dawna mnie „woła”, a Wielki Szlak Tatarski wydaje się być idealnym na zapoznanie z tym pięknym regionem w Polsce. Już porozsyłałam do znajomych i mam nadzieję, że nie tylko mnie się zamarzy wyprawa przez szlak z namiotem. Bajka! Dzięki Zające za inspirację 😀

    • to wszystko dzięki Justyśce, Podlasiance z Białegostoku 🙂 gdyby nie ona, to nawet nie wiedziałbym, że takie cuda są w naszej krainie 🙂

Write A Comment

Inline
Inline